ئەنجومەنی باڵای دادوەری دادگاكان پابەنددەكات بەردەوامبن لە جێبەجێكردنی هەمواركردنەوەی یاسای لێبوردنی گشتی
ئەمڕۆ چوارشەممە، ئەنجومەنی باڵای دادوەری تەئكیدیكردەوە: دروست نییە جێبەجێكردنی ئەو یاسایە ڕابگیرێت كە لەلایەن ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراقەوە پەسەند دەكرێت پێش ئەوەی لە رۆژنامەی فەرمیدا بڵاوبكرێتەوە، و هاوكات دادگاكان پابەنددەكات بەردەوامبن لە جێبەجێكردنی هەمواركردنەوەی یاسای لێبوردنی گشتی بەپێی بڕگەكانی.
فەرمانگەی راگەیاندنی ئەنجومەنی باڵای دادوەری لە بەیاننامەیەكدا بڵاوویکردەوە: ئەنجومەنی باڵای دادوەری چوارەمین دانیشتنی خۆی بە شێوەی ئامادەیی و ئەلیكترۆنی بەسەرۆكایەتی سەرۆكی دادگای تەمیزی فیدراڵی فایق زێدان ئەنجامدا و لەمیانەی دانیشتنەكەدا بابەتی فەرمانی دەوڵەتی لەلایەن دادگای فیدراڵی ژمارە (3) و یەكەكانی 4 و 18 و 19 و 21 / فیدراڵ / فەرمانی دەوڵەتی / 2025 ) لە 4 / 2 / 2025 بۆ ڕاگرتنی جێبەجێكردنی ئەو سێ یاسایە تاوتوێ كرا كە لە دانیشتنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراقی لە 21 / 1 / 2025 پەسەند كرابوون.
لە درێژەی بەیاننامەكەدا هاتووە: ئەنجومەنەكە گەیشتە ئەو ئەنجامەی كە پرسی جێبەجێكردنی یاساكان و تانەدانی نادەستووریبوونیان بە بڕگەكانی مادەكانی (93/یەكەم) و (129)ی دەستووری كۆماری عێراق بۆ ساڵی 2005 خراونەتەڕوو، لە سەرەتادا، لەكاتی تانەدانی نادەستووریبوونی هەر یاسایەك كە لەلایەن ئەنجومەنی نوێنەرانەوە دەرچووە، كە لە ڕۆژنامەی فەرمیدا بڵاوبكرێتەوە بۆ ئەوەی یاساكە ببێتە جێگەی تانە بەهۆی نادەستووریبوونیەوە ئەمە ئەوەیە كە دادگای باڵای فیدراڵی لە زۆرێك لە بڕیارەكانیدا یەكلایی بووەتەوە، لەوانە بڕیاری ژمارە (88/فیدراڵی/2016) لەسەر 20/12/2016 و بڕیاری ژمارە (31/ فیدراڵی/2018) لە 3/11/2018.
ئاماژەی بەوەشكرد: ڕاگرتنی جێبەجێكردنی ئەو یاسایەی كە لەلایەن ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراقەوە پێش بڵاوكردنەوەی لە ڕۆژنامەی فەرمیدا ڕێگەپێنەدراوە، چونكە لە فەرمانی دادگای باڵای فیدراڵی كە پێشتر باسكرا، بەڕوونی ڕاگرتنی جێبەجێكردنی ڕێكارەكانی دەركردن و جێبەجێكردنی یاسای هەمواركردنەوەی یاسای باری كەسی ژمارە (188)ی ساڵی 1959 وەك هەمواركراو و یاسای گەڕانەوەی لە موڵك و ماڵ بۆ خاوەنەكانی كە هەندێك بڕیاری ئەنجومەنی فەرماندەیی شۆڕشگێڕی هەڵوەشاوە دەیگرێتەوە، سەرەڕای ئەوەی تا ئێستا ئەم دوو یاسایە لە ڕۆژنامەی فەرمیدا بڵاونەكراونەتەوە.
ئاشكراشیكرد: بۆیە فەرمانی كارگێڕی بە ناپەیوەندیدار دادەنرێت، چونكە ئاراستەی دوو یاسا كراوە كە بەهۆی بڵاونەكردنەوەیان لە ڕۆژنامەی فەرمیدا كارا نین، و تەنها دەنگدان لەسەریان لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق پێویستی بە دواخستنی دەركردنی هەر بڕیارێكە، نەرێنی یان ئەرێنی، پەیوەست بە جێبەجێكردنی یاساكە.
ڕوونیشیكردەوە: هەروەها ئاماژە بەوە دەكرێت كە بڕیارەكەی دادگای باڵای فیدراڵی (سەبارەت بە دەركردنی فەرمانی وەلائی لە 2/4/2025)دا هاتووە كە دەركردنی فەرمانی بەپەلەی دەسەڵاتی دادوەری لەسەر بنەمای داواكارییەكی سەربەخۆ یان ناڕاستەوخۆ لە داواكارییە دەستوورییەكان كە پێش خۆی تۆماركراون و نە لە یاسای دادگای باڵای فیدراڵی ژمارە (30)ی ساڵی 2005 وەك هەموار كراوەتەوە مامەڵەی لەگەڵ نەكراوە ڕێساكانی ژمارە (1)ی ساڵی 2022، و بەمجۆرە پابەندە بەو بڕگانەی كە لە مادەكانی (151 و 152)ی یاسای ڕێكارە مەدەنییەكان ژمارە (83)ی ساڵی 1969دا ئاماژەیان پێكراوە وەك هەمواركراوە بە پشتبەستن بە مادەی (39)ی پەیڕەوی ناوخۆی دادگای باڵای فیدراڵی.
ئاماژەی بەوەشكرد: دادگای فیدراڵی لە بڕیارەكەیدا گەیشتە ئەو ئەنجامەی كە دەركردنی فەرمانی بەپەلەی دەسەڵاتی دادوەری تەنها بەو رێنمایی و مەرجانە بەڕێوەدەچێت كە دەبێت جێبەجێ بكرێن بۆ دەركردنی وەك لە یاسای ڕێكارە مەدەنییەكانی پێشوودا ئاماژەی پێكراوە بە ئاماژەدان بەو رێنمایی و مەرجانە، بۆمان دەردەكەوێت كە ڕێگەی بە هەر كەسێك داوە كە مافی وەرگرتنی فەرمانی لە دادگا هەبێت بۆ ئەنجامدانی كارێكی دیاریكراو بەپێی یاساكە داوا لە دادگا بكات ئەم فەرمانە بە دۆسیەیەكی بەپەلە دەربكات ئەو ڕێكارانەی كە لە مادەكانی (151 و 152)ی یاسای ڕێكارە مەدەنییەكان هاتووە لەبەر ئەوەی مادەی (129)ی دەستووری كۆماری عێراق بۆ ساڵی 2005 ڕاگرتنی جێبەجێكردنی یاساكان یان دواخستنی جێبەجێكردنیان یان دواخستنیان قەدەغەكردووە (بڕیاری دادگای باڵای فیدراڵی ژمارە (75/فیدراڵی/راگەیاندن/2015) لە بەرواری 12/8/2015)، واتە داواكاری ڕاگرتنی جێبەجێكردنی یاساكان، لەوانەش یاسای هەمواركردنی دووەمی یاسای لێبوردنی گشتی ژمارە (27)ی ساڵی 2016، بەهۆی ناكۆكییەكەی لەگەڵ دەقی دەستووری و سەقامگیری دادگای باڵای فیدراڵی و ڕەچاونەكردنی ئەو ڕێكارە یاساییانەی كە لە یاسای ڕێوشوێنە مەدەنییەكاندا هاتووە، لەڕووی یاساییەوە ڕێگەپێدراو نییە، ئەمە جگە لەوەی كە مادەی یاسایی (153/داواكاری) ڕێگەی بەو كەسە داوە كە بەهۆی فەرمانی دەسەڵاتی دادوەرییەوە زیانیان پێگەیشتووە، تانەیان لێبدات بە تۆماركردنی سكاڵا لەبەردەم دادگا كە دەرچووە و دواتر بە شێوەی كاساس تانەیان لێبدات، لەكاتێكدا دادگای فیدراڵی بڕیاری دەسەڵاتی دادوەری خۆی بە كۆتایی و پابەندكەر بۆ هەموو دەسەڵاتەكان وەسفكرد، ئەمەش پێچەوانەی بڕگەكانی یاسای ڕێوشوێنە مەدەنییەكان كە پشتی پێبەستووە و لە مادەی (39)ی پەیڕەوی ناوخۆی دادگای باڵای فیدراڵی.
تەئكیدیشیكردەوە: فەرمانەكانی وەلائی بڕیاری كاتین و هێزی كۆتایی و پابەندكەریان نییە كە هاوڕێی ئەو بڕیارە كۆتاییانە بێت كە بابەتی ناكۆكییەكە بڕیار دەدەن، جەختیشیكردەوە: دادگاكان پابەندن بە جێبەجێكردنی یاسای لێبوردنی گشتی كە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە (21/1/2025) دەنگی لەسەر داوە و مادەی (129)ی دەستوور ڕێگری دەكات لە ڕاگرتنی جێبەجێكردنی یاساكان تا ئەو كاتەی بڕیارێكی كۆتایی دەرنەچووبێت بە نادەستووری ناساندنیان یان هەڵوەشاندنەوەیان لەلایەن دەسەڵاتی دەرهێنەرەوە، هەربۆیە پێویستە لەسەر دادگاكان بەردەوام بن لە جێبەجێكردنی یاسای هەمواركردنەوەی یاسای لێبوردنی گشتی بەپێی دەقەكانی و ئەو ڕێنماییانەی كە ئەنجومەنی باڵای دادوەری لەم بارەیەوە دەرچووە.
