ئەمڕۆ پێنجشەممە، مەزھەر محەمەد ساڵح، ڕاوێژکاری دارایی سەرۆکل وەزیران، جەختی لەوە کردەوە کە قەرزی دەرەوەی عێراق لە نزمترین ئاستیدایە بە بەراورد بە زۆربەی وڵاتانی دراوسێ.
ساڵح، بە ئاژانسی هەواڵی فەرمی کەموتەڵع بەدواداچوونی بۆ کردووە ڕاگەیاند: "ئاماژە گشتییەکانی ئابووری عێراق لە ماوەی دوو ساڵی ڕابردوودا باشبوونێکی بەخۆوە بینیوە، بەهۆی کۆمەڵێک هۆکاری پێکەوەبەستراو، کە گرنگترینیان سەقامگیریی ڕێژەیی لە داهاتەکانی نەوتدا بووە لە ئاستێکی گونجاو، کە بنەمایەکی دارایی سەقامگیری بۆ بودجەی گشتی دابین کردووە، و بەڕێوەبردنی خەرجییە گشتییەکان باشتر بووە لە ڕێگەی ڕێکخستنەوەی لە پێشینەکان لە پڕۆژەکانی ئاوەدانکردنەوە و ژێرخاندا، و جەختکردنەوە لەسەر کەرتەکانی خزمەتگوزاری و بەرهەمهێنان لە چوارچێوەی بەرنامەی حکومەتدا."
وتیشی، "ئەمە هاوتەریب بوو لەگەڵ کاراکردنی ئامرازەکانی چاکسازی دارایی و کارگێڕی کە بانکی ناوەندی و وەزارەتی دارایی دەستیان پێکردبوو، چ لە ڕێگەی سیستەمی پارەدانی ئەلیکترۆنییەوە بێت، یان فراوانکردنی تۆڕی داهاتە نا نەوتییەکان، یان کۆنترۆڵکردنی دەروازە سنوورییەکان و گومرگەکان لە ڕێگەی ئۆتۆماتیزەکردنەوە، جگە لە سەقامگیربوونی نرخی دراو و کۆنترۆڵکردنی هەڵاوسان لە چوارچێوەی سەقامگیرییەکی قبوڵکراوی جیهانیدا، کە ئەمەش متمانەی درایی و دارایی لە ئابووری نیشتمانیدا بەهێز کرد."
درێژەی دا و وتی، "ئەوەی سەرۆک وەزیران جەختی لەسەر کردەوە کە دۆخی دارایی و ئابووری لە باشترین حاڵەتیدایە، ڕەنگدانەوەی باشبوونێکی بەرچاوە لە بەڕێوەبردنی خولی دارایی، و بنەمایەکی پتەوە بەرەو باشبوونێکی بنیاتی گشتگیر"، ڕوونیشیکردەوە کە "ئابووری نیشتمانی توانای خۆی نیشانداوە لە بەکارخستنی سەرچاوەکانی بە شێوەیەکی کارا و شەفاف، و چاوەڕێی دامەزراندنی ئابووریی گەشەپێدانی بەردەوامە لەسەر بنەمای بەهێز، بە تایبەتی لە چوارچێوەی پڕۆژەی ڕێگای گەشەپێداندا."
ئاماژەی بەوەشکرد، سەبارەت بە کەمبوونەوەی کورتهێنانی دارایی بۆ 34 تریلیۆن دینار، ئەم کەمبوونەوەیە گۆڕانکارییەکی بەرچاوە لە ئاستی کورتهێنانی ساڵانەدا کە پێشتر لە نێوان (60 – 64) تریلیۆن دینار لە ساڵێکدا دەخەمڵێنرا.
ئاماژەی بەوەشکرد کە "کۆی گشتی قەرزی حکومەت لە ماوەی سێ ساڵی ڕابردووی حکومەتی ئێستادا، لە (34) تریلیۆن دینار تێنەپەڕیوە، ئەمەش بەهۆی سیاسەتە داراییە قۆناغ بە قۆناغەکانەوەیە کە دەکرێت لە سێ میکانیزمی سەرەکیدا کورت بکرێتەوە، گرنگترینیان:
زیادکردنی داهاتە نا نەوتییەکان لە ڕێگەی باشترکردنی کۆکردنەوەی باج و گومرگەکان لە ڕێگەی ئۆتۆماتیزەکردن و ڕێگریکردن لە خۆدزینەوەی دارایی، و بەهێزکردنی تواناکانی کۆکردنەوەی رسومات لەسەر خزمەتگوزارییە حکومییەکان و شارەوانییەکان، و کۆنترۆڵکردنی بەفیڕۆدان لە دامەزراوە گشتییەکان، و باشترکردنی کارایی کۆکردنەوە، و ڕێکخستنی خەرجییە گشتییەکان لە ڕێگەی کەمکردنەوەی خەرجییەکانی کارپێکردنی ناپێویست، و دیاریکردنی لە پێشینەی دەستپێکردنی پڕۆژە وەبەرهێنانییەکان کە گرنگی بەرهەمهێنان و خزمەتگوزارییان هەیە، و پەسەندکردنی بنەمای "بەڕێوەبردنی دراوەی ڕۆژانە" لە خەرجکردندا، بۆ کەمکردنەوەی قەرزە کورتخایەنەکان، و بەهێزکردنی شلگازەی ناوخۆیی لە ڕێگەی زیادکردنی پشتبەستن بە قەرزکردنی ناوخۆیی لە کاتی پێویستدا لە ڕێگەی ئامرازەکانی قەرزی ناوخۆییەوە (سەنەدات، حەواڵەی خەزێنە) لە جیاتی دارایی دەرەکی."
ڕوونیشیکردەوە، "ئەمە هاوتەریب بوو لەگەڵ بەرزبوونەوەی یەدەگی بانکی ناوەندی لە دراوی بیانی، کە ڕێگەیەکی دارایی گەورەتری بۆ حکومەت لە ڕێگەی پەنجەرەی دینارەوە ڕەخساند، جگە لە زیادبوونی توانای هاوئاهەنگی لە نێوان سیاسەتی دارایی و دراییدا، کە دڵنیایی دا لە بەردەوامیی دارایی بەبێ فشاری هەڵاوسان."
جەختی لەوە کردەوە کە "بەدیهێنانی کەمبوونەوە لە ڕێژەی کورتهێنانی خەمڵێنراو لە یاسای بودجەی گشتی ژمارە (13)ی ساڵی 2023 (بودجەی سێ ساڵە)، تەنها بەهۆی زیادبوونێکی بەرچاو لە داهاتەکانی نەوتەوە نەبووە، بەڵکو ئەنجامی چاکسازییەکی قۆناغ بە قۆناغ بووە لە بەڕێوەبردنی دارایی گشتی و باشترکردنی لێشاوی پارەی نەختینەی نێوان دامەزراوەکان."
وتیشی کە "خوێندنەوەی قەرزی دەرەوە لە وتاری سەرۆک وەزیراندا خوێندنەوەیەکی تەکنیکی و شیکاری بوو، چونکە قەرزی دەرەوە لە 13 ملیار دۆلار تێنەپەڕیوە، کە ئاستێکی زۆر نزمە بە بەراورد بە زۆربەی وڵاتان، لەوانەش وڵاتانی دراوسێ، ئەمەش ڕەنگدانەوەی ئەوەیە کە باری قەرزی دەرەوە لەسەر دارایی عێراق سنووردارە، و پێکهاتەی قەرزی گشتی زیاتر بەلای ناوخۆدا (دیناری) دەشکێتەوە وەک لە دەرەوە (دۆلاری)."
ساڵح لە کۆتاییدا وتی: "قسەکردنی دووبارە لەسەر مەترسیی قەرزی دەرەوە زۆرجار لە چوارچێوەی سیاسی یان هەڵبژاردندا بەکاردەهێنرێت، و ڕەنگدانەوەی دۆخی دارایی ڕاستەقینە نییە، بە تایبەتی لەگەڵ خاوەندارێتی عێراق بۆ یەدەگی دراوی بیانی کە زیاتر لە 100 ملیار دۆلارە لەلای بانکی ناوەندی عێراق، و ئەمەش قەرزی دەرەوە چەندین جار زیاتر دادەپۆشێت لە ڕووی ئاماژەکانی کارایی یەدەگی دراوی بیانی و پەسەندکراوی جیهانییەوە."